ภูมิปัญญาท้องถิ่น

"การทำตูปะ"

       “ตูปะ"ก็คืออาหารว่างอย่างหนึ่งที่ชาวมุสลิมจะทำขึ้นวันสุดท้ายของการถือศีลอด โดยนิยมทำเพื่อแจกเพื่อนบ้านหรือคนรู้จักในวันฮารีรายอ หรือเฉลิมฉลองของมุสลิมนั่นเอง โดยจะใช้เป็นอาหารว่างที่รับแขกเป็นสำคัญในวันฮารีรายอ ตูปะเป็นศิลปะด้านอาหารวัฒนธรรมของชาวมลายู

      นางรอปีอะ บอเมาะ อายุ66ปี ผู้ที่ยังคงรักษาภูมิปัญญานี้ไว้อยู่เสมอ โดยมีกระบวนการทำที่ดั้งเดิมอยู่นั่นคือ การต้มตูปะด้วยไม้ฟืน ทำให้รสชาติของตูปะหอมและอร่อยค่ะ

 "การทำนา"

        การทำนาของชาวบ้านในตำบลเขาตูม ถูกสืบทอดมาอย่างยาวนานจากรุ่นสู่รุ่น ชาวบ้านมักมีนาเป็นของตนเอง โดยยังคงใช้กระบวนการดั้งเดิมอยู่ คือ การทำนาปี หรือนาน้ำฝน คือการทำนาที่ต้องอาศัยน้ำฝนจากธรรมชาติตามฤดูกาลเป็นหลัก โดยทั่วไปจะเริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม-มิถุนายน หากปีใดฝนมาเร็วก็จะเริ่มทำนาเร็ว หากปีใดฝนแล้ง ก็จะทำให้ไม่สามารถทำนาได้ หรือทำได้แต่ นาแห้ง หรือ นาม้าน เสียหายไม่ได้ข้าว หรือหากปีใด น้ำมากเกินไป นาล่ม ข้าว ก็จะเสียหาย หรือไม่ได้เก็บเกี่ยว ชะตาชีวิตของชาวนา จึงขึ้นอยู่กับปริมาณของน้ำฝน พันธุ์ข้าวที่ใช้ปลูกกับนาปี จะเป็นพันธุ์ข้าวที่มีความไวต่อช่วงแสง

การเก็บข้าว

   การทำนาในภาคใต้การเก็บข้าว “ด้วยแกละ” ทีละ “รวง” ผูกเป็น “เรียง” เป็นแล้วนำมาเก็บไว้เป็น "ลอม" บน "เรินข้าว" หรือ "เรือนข้าว" และเมื่อเวลาจะนำไปสี ต้องนำเรียงข้าวมานวดเพื่อให้เมล็ดข้าวเปลือกหลุดร่วงออกจากรวง นำไปตากแดดอีก ๒ แดด เพื่อไล่ความชื้นในเมล็ดข้าว ทำให้สีง่าย และได้เมล็ดข้าวเต็มไม่หัก นับภูมิปัญญาในการทำนาพื้นบ้านของภาคใต้

               

การทำน้ำมันเหลืองสมุนไพรไพลและยาหมองสมุนไพรไพล

       

         กลุ่มแม่บ้านขนมไทยบ้านโสร่งได้จัดกลุ่มทำขนมไทยแต่เมื่อถึงฤดูกาลทำนาทำให้หยุดทำขนมแล้วไปทำนาทำให้ขาดรายได้ในช่วงนั้นจึงเพิ่มกิจกรรมอีกอย่างคือการทำน้ำมันเหลืองสมุนไพรไพลและยาหมองสมุนไพรไพลเพราะการทำน้ำมันเหลืองสามารถทำครั้งหนึ่งแล้วขายได้เรื่อยๆและใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ในชุมชนเป็นหลักแต่ขนมไทยต้องวันต่อวันจึงได้รับทุนเงินอุดหนุนจากกองทุนกลุ่มสตรีอำเภอยะรัง

       ในปัจจุบันยังมีการจำหน่ายที่บ้านของ นางสาวรอฮานา กอตอ หากมีท่านใดสนใจติดต่อได้ที่ Facebook : Navia nana

ช่างตีเหล็ก เครื่องมือด้านการเกษตร

เช่น การทำมีดพร้า ขวาน ที่ปอกมะพร้าวมีดกรีดยาง จอบ ฯลฯ

        นายอับดุลรอจะสามะแซ เจ้าของบ้านตีเหล็ก หมู่ที่ 5 ตำบลยะรัง อำเภอยะรัง จบการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 4 จากโรงเรียน ชุมชนบ้านพงสตา ตำบลยะรัง อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี แต่งงานกับนางแวแยนะ สา มะแซ มีบุตรจำนวน 4 คน เป็นผู้ชาย 5 คน ผู้หญิง 6 คน โดย นายอับดุลรอซะ สามะ แซ ได้เริ่มเรียนรู้วิชาตีเหล็กด้วยการเป็นลูกจ้างฝึกตีเหล็กซึ่งสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น โดยนาย นายอับดุลรอฮะ สามะแซ ถือเป็นผู้สืบทอดในรุ่นที่ ๓ ใช้เวลาในการฝึกฝนประมาณ ๕-๖ ปี จนกว่าจะชำนาญ จนสามารถใช้ประกอบอาชีพ สร้างรายได้ให้ครอบครัว นอกจากนี้ นายอับดุลรอซะ สามะแซ ยังได้ถ่ายทอดความรู้ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นในการตีเหล็ก ให้แก่ลูกชายสืบทอดต่อไป

              

จุดเด่นของภูมิปัญญาท้องถิ่น

        นายอับดุลรอฮะ สามะแซ เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้ที่สนใจ ทั้งหน่วยงาน ภาครัฐและเอกชน และสามารถเป็นต้นแบบด้านภูมิปัญญาการตีเหล็กเพื่อเป็นที่ศึกษาดู งานของผู้ที่สนใจสามารถนำไปต่อยอดในการประกอบอาชีพ สร้างรายได้ให้แก่คนใน ชุมชน